Patryk Zbroja

adwokat

Kancelarię adwokacką prowadzi w Szczecinie. Specjalizuje się w prawie cywilnym i gospodarczym, w tym związanym z prawem morskim.
[Więcej >>>]

Centralny Rejestr Beneficjentów Rzeczywistych – uwagi praktyczne.

Patryk Zbroja19 listopada 20198 komentarzy

Od wejścia w życie nowych przepisów minął nieco ponad 1 miesiąc, a od naszej ostatniej, wstępnej publikacji ws. Centralnego Rejestru Beneficjentów Rzeczywistych (dalej będę używał skrótu: CRBR) niecały tydzień. Okazuje się tymczasem, że omawiana regulacja budzi dużo uzasadnionych wątpliwości.

Jestem właśnie świeżo po takiej rozmowie z doświadczonym przedsiębiorcą (specjalizującym się w usługach stoczniowych), który zatroskany czekających go obowiązków – ich wykonanie będzie przecież egzekwowane już od 13.04.2020 r. – próbował przebrnąć przez najnowsze przepisy.

Niestety poległ sromotnie..

Spróbujmy zatem przyjrzeć się podstawowym kwestiom i zastanowić się nad praktycznymi przykładami.

To może zacznijmy od tego, do jakich podmiotów odnosi się CRBR?

Okazuje się, że CRBR gromadzi dane beneficjentów rzeczywistych jedynie spółek (a nie np. indywidualnych działalności gospodarczy, fundacji lub stowarzyszeń, choćby prowadziły działalność gospodarczą) i to też nie wszystkich, a spółek:

  • jawnych,
  • komandytowych,
  • komandytowo-akcyjnych,
  • z ograniczoną odpowiedzialnością,
  • akcyjnych (z uwzględnieniem do marca 2020 tzw. prostych spółek akcyjnych), ale z wyjątkiem spółek publicznych.

Zwróć jednak uwagę, że obowiązek ewidencyjny związany z CRBR nie jest uzależniony ani od faktycznego rozmiaru spółki, ani wysokości jej kapitału, ani zatrudnionych osób. W praktyce dotyczy zatem wszystkich przedsiębiorstw prowadzących działalność w tej formie

Przydałoby się teraz zdefiniowanie beneficjenta rzeczywistego.

Najprościej rzecz ujmując jest to osoba fizyczna, która jest decydentem w danej spółce. Ma ona sprawować rzeczywistą kontrolę nad spółką, niezależnie od zajmowanego stanowiska i to nawet wtedy gdy mogą być nieco schowani za wieloszczeblową (w tym międzynarodową) strukturą korporacyjną.

Ustawodawca ujął tę definicję w nieco bardziej rozbudowany sposób wskazując, że beneficjentem rzeczywistym jest osoba fizyczna lub osoby fizyczne:

  • sprawujące bezpośrednio lub pośrednio kontrolę nad spółką poprzez posiadane uprawnienia, które wynikają z okoliczności prawnych lub faktycznych, umożliwiające wywieranie decydującego wpływu na czynności lub działania podejmowane przez spółkę, lub
  • w imieniu których są nawiązywane stosunki gospodarcze bądź jest przeprowadzana transakcja okazjonalna.

Przykład 1: XYZ sp. jawna ma trzech wspólników (każdy ze wspólników spółki jawnej może reprezentować spółkę samodzielnie). I każdy z nich będzie beneficjentem rzeczywistym.

Przykład 2: ABC sp. z o.o. ma jednoosobowy Zarząd w osobie Jana Kowalskiego. Jan Kowalski będzie zatem beneficjentem rzeczywistym.

Przykład 3: (ten kontrowersyjny politycznie 🙂
Za beneficjenta rzeczywistego w rozumieniu tej ustawy może być uznany Jarosław Kaczyński (Prezes PiS), który negocjował warunki inwestycji dot. budowy słynnych wieżowców w Warszawie dla spółki Srebrna.

W przypadku spółki (która ma osobowość prawną, a więc sp. z o.o. lub SA) beneficjentem rzeczywistym będzie dodatkowo:

  • osoba fizyczna będąca udziałowcem lub akcjonariuszem spółki, której przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji tej osoby prawnej;
  • osoba fizyczna dysponująca więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie stanowiącym spółki, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu;
  • osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad osobą prawną lub osobami prawnymi, którym łącznie przysługuje prawo własności więcej niż 25% ogólnej liczby udziałów lub akcji spółki, lub łącznie dysponującą więcej niż 25% ogólnej liczby głosów w organie spółki, także jako zastawnik albo użytkownik, lub na podstawie porozumień z innymi uprawnionymi do głosu,
  • osoba fizyczna sprawująca kontrolę nad spółką przez posiadanie w stosunku do niej uprawnień, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości, lub
  • osoba fizyczna zajmująca wyższe stanowisko kierownicze w organach spółki w przypadku udokumentowanego braku możliwości ustalenia lub wątpliwości co do tożsamości osób fizycznych określonych w powyższych punktach oraz w przypadku niestwierdzenia podejrzeń prania pieniędzy lub finansowania terroryzmu.

Przykład 4: Kapitał XYZ sp. z o.o. dzieli się na 100 równych udziałów, z czego Jan Kowalski ma 30, Piotr Kowalski ma 20, Tomasz Kowalski ma 25, Janina Kowalska ma 15 a Joanna Kowalska ma 10. Jan Kowalski będzie beneficjentem rzeczywistym.

Przykład 5: Kapitał XYZ sp. z o.o. dzieli się na 100 równych udziałów, z czego Jan Kowalski ma 30 i 30 % ogólnej liczby głosów, ale Piotr Kowalski na podstawie porozumienia z pozostałymi wspólnikami i zgodnie z umową spółki ma prawo do 50 % ogólnej liczby głosów. Jan Kowalski i Piotr Kowalski będą beneficjentami rzeczywistymi.

Przykład 6: Kapitał ABC sp. z o.o. dzieli się na 100 równych udziałów,których właścicielem jest wskazana we wcześniejszych przykładach XYZ sp. z o.o. Okazuje się jednak, że XYZ sp. z o.o. nie będzie beneficjentem rzeczywistym ABC sp. z o.o., bo nie jest osobą fizyczną. Beneficjentami rzeczywistymi ABC sp. z o.o. będą jednak wspólnicy XYZ sp. z o.o., tak jak we wskazanych przykładach 4 i 5, w zależności od konkretnej sytuacji.

Jakie dane beneficjentów rzeczywistych podlegają zgłoszeniu?

Zgłoszenie do CRBR obejmuje:

  • dane identyfikacyjne spółki:
    • nazwa (firma),
    • forma organizacyjna,
    • siedziba,
    • numer w Krajowym Rejestrze Sądowym,
    • NIP;
  • dane identyfikacyjne beneficjenta rzeczywistego i członka organu lub wspólnika uprawnionego do reprezentowania spółki:
    • imię i nazwisko,
    • obywatelstwo,
    • państwo zamieszkania,
    • PESEL albo data urodzenia – w przypadku osób, które nie posiadają PESEL (np. obywateli innych państw),
    • informację o wielkości i charakterze udziału lub uprawnieniach, które przysługują beneficjentowi rzeczywistemu.

W jaki sposób dokonuje się zgłoszenia do CRBR?

Nie można zgłoszenia do CRBR składać w tradycyjnej pisemnej formie (co jeszcze dość często zdarza się w postępowaniu przed KRS), a jedynie w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem systemu teleinformatycznego dostępnego na portalu podatki.gov.pl pod adresem https://www.podatki.gov.pl/crbr/.

Na szczęście, ustawodawca nie przewidział dodatkowych opłat z tytułu dokonywanych do CRBR zgłoszeń. Jak na razie…

Kto dokonuje zgłoszenia do CRBR?

Zgłoszenia do CRBR może dokonać jedynie osoba uprawniona do reprezentacji spółki (osoba ujawniona w KRS). W przypadku łącznej reprezentacji, czyli wtedy gdy zgłoszenia musi dokonać więcej niż jedna osoba (np. dwóch członków zarządu spółki lub członek zarządu z prokurentem, albo dwóch prokurentów), zgłoszenie musi być podpisane przez wszystkie wymagane osoby. W każdym przypadku zgłoszenie podpisywane jest kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub przez profil zaufany ePUAP.

Niestety, problemem może być fakt, że uprawnienia do zgłaszania tych informacji nie będą mieli pełnomocnicy spółki (np. prawnik, czy choćby upoważniona główna księgowa).

Jaki jest termin na dokonanie zgłoszenia do CRBR?

Informacje do CRBR powinny być zgłoszone nie później niż w terminie 7 dni od dnia wpisu podmiotów do KRS, a w przypadku aktualizacji przekazanych informacji – w terminie 7 dni od ich zmiany.

Co ciekawe do biegu terminów nie wlicza się sobót i dni ustawowo wolnych od pracy.

PRZYKŁAD 7: Jeżeli wpis do KRS nastąpił 15.11.2019 r. to informacje do CRBR powinny być wpisane do dnia 26.11.2019 r. (nie bierzemy bowiem pod uwagę sobót 16 i 23.11 oraz 2 niedziel 17 i 24.11).

Musisz jednak pamiętać, że tylko część zmian podlegających wpisowi do KRS obowiązuje dopiero od dnia tego wpisu (np. zmiana umowy spółki, zmiana siedziby spółki, zmiana firmy spółki, podwyższenie lub obniżenie kapitału spółki). Są to tzw. wpisy konstytutywne. Termin na zgłoszenie do CRBR rozpocznie się wtedy dopiero od dnia wpisu do KRS.

Sąd jednak wpisy (tzw. deklaratoryjne), które będą ważne już od momentu podjęcia uchwały, zaś ich aktualizacja w KRS stanowi jedynie potwierdzenie danego stanu rzeczy (np. powołanie lub odwołanie członków zarządu, prokurenta, zmiana adresu spółki bez zmiany siedziby, sprzedaż udziałów w spółce, tj. zmiana wspólników). Wtedy wpis do CRBR powinien nastąpić w terminie owych 7 dni (roboczych) od momentu zaistnienia zmiany (a nie od wpisu do KRS).

Spółki, które zostały wpisane do KRS przed dniem 13 października 2019 r., mają obowiązek zgłosić informacje o beneficjentach rzeczywistych do 13 kwietnia 2020 r.

Podmioty, które zostały lub zostaną wpisane do KRS po 13 października 2019 r., mają obowiązek zgłosić dane beneficjenta rzeczywistego nie później niż w terminie 7 dni od dnia wpisu do KRS.

Podsumowanie

W praktyce ustalenie beneficjenta rzeczywistego w wielu przypadkach będzie powodowało trudności.

Zalecam zatem niezwłoczną analizę struktury właścicielskiej spółki i jej wspólników pod tym kątem. Przyda się przejrzenie wszelkiego typu porozumień lub umów precyzujących sposób zarządzania i reprezentowania spółki. Trzeba przejrzeć umowy wspólników, porozumienia co do wykonywania prawa głosu, czy nawet umowy inwestycyjne, zastawnicze, powiernicze oraz przewłaszczenia udziałów na zabezpieczenie. Jeszcze więcej pracy czeka spółki z kapitałem zagranicznym. A właściciele spółek i inwestorzy muszą pamiętać, że decyzja o inwestycji zapewniająca kontrolę nad daną spółką jest jednoznaczna z koniecznością przekazaniu tej informacji do 13 kwietnia 2020 roku do CRBR, czyli do wiadomości publicznej.

Mam nadzieję, że udało mi się choć trochę rozjaśnić ten temat 🙂

Jeżeli chcesz skorzystać z pomocy prawnej, zapraszam Cię do kontaktu:

tel.: +48 (91) 488 44 22e-mail: kancelaria@zbrojaadwokaci.pl

{ 8 komentarze… przeczytaj je poniżej albo dodaj swój }

Marcin 6 lutego, 2020 o 22:20

Jestem wspólnikiem spółki z o.o. Wraz z kolegą mamy po 50% udziałów. On jest prezesem, ja członkiem zarządu. Od początku WSZYSTKIMI kwestiami w firmie zajmuję się ja. Ja podpisuję umowy z kontrahentami, ja wysyłam podpisywane elektronicznym moim podpisem deklaracje VAT, itp. Żeby tego było mało za około 3 miesiące kolega ma odsprzedać mojej partnerce swoje udziały. Kto zatem jest beneficjentem rzeczywistym? Ja, on czy my obaj?

Odpowiedz

Patryk Zbroja 7 lutego, 2020 o 14:14

Marcinie, wszystko wskazuje na to, że wspólnie z kolegą jesteście beneficjentami rzeczywistymi.
Będziecie również po sprzedaży udziałów przez kolegę, o ile pozostanie członkiem zarządu. Jeżeli jednak sprzeda więcej niż 25 % udziałów w spółce, to beneficjentem stanie się również dodatkowo Twoja partnerka 🙂
Pozdrawiam,

Odpowiedz

Martin 7 lutego, 2020 o 14:58

Witam. A jeżeli jestem jedynym wspólnikiem, tj posiadam 100 % udziałów, rozumiem że także muszę zgłosić się jako beneficjent rzeczywisty ?

Odpowiedz

Patryk Zbroja 7 lutego, 2020 o 15:03

Tak. To jest podstawowy przykład 🙂

Odpowiedz

Andrzej 7 lutego, 2020 o 19:45

Dzień dobry,
spółka A jest właścicielem spółki B (ma 100% udziałów).
Jeśli dobrze rozumiem, to dla spółki B do CRBR należy zarejestrować:
1. właściciela (beneficjenta rzeczywistego) spółki A
2. prezesa zarządu spółki B (jest to jedyny członek zarządu)?

Spółka B posiada również prokurenta, którego rejestrować nie trzeba – prawda?
Ale czy zgłoszenia może dokonać owy prokurent? W jednych miejscach jest napisane, że zgłoszenia może dokonać reprezentant spółki, a w innych, że musi to być członek zarządu.

I ostatnie pytanie 😉
W spółce B dokonano zamiany miejsc – prezes zamienił się stanowiskami z prokurentem.
Wniosek do KRS jest złożony, ale na chwilę rejestracji w CRBR widnieje jeszcze stan poprzedni.
To kto powinien ten wniosek złożyć?
I kogo wpisać jako reprezentanta spółki? Nowego prezesa, czy starego?

Zagmatwana sytuacja 🙂

Pozdrawiam.

Odpowiedz

Patryk Zbroja 6 marca, 2020 o 11:25

Andrzeju,
przepraszam, że z opóźnieniem – do CRBR wpisałbym nie tylko właściciela spółki A (o ile jest jeden), ale i Prezesa lub członków zarządu spółki A. Jeżeli prokurent ma rzeczywisty wpływ na podejmowanie decyzji w spółce (i to nie tylko wtedy gdy jest prokurentem samoistnym), to też bym go wpisał do CRBR. Jeżeli prokurent jest uprawniony do reprezentacji spółki, to oczywiście może dokonać sam zgłoszenia informacji do CRBR. Dane do CRBR zgłaszają osoby, które aktualnie mają prawo do reprezentacji spółki (czyli, jeżeli w KRS jest stary skład, to trzeba przedstawić uchwały powołujące nowy skład). Pozdrawiam

Odpowiedz

Krzysztof 16 marca, 2020 o 16:43

witam jestem prezesem w sp z o.o w której nie posiadam udziałów . Jest dwóch wspólników jeden ma 95% udziałów drugi 5 % jednak żaden z nich nie zasiada w zarządzie spółki . Kto w tym momencie jest beneficjentem rzeczywistym większościowy udziałowiec posiadający 90 % który nie podejmuje decyzji w społce i nie jest uprawniony do reprezentowania spółki na zewnątrz czy osoba zarządzająca spółką Czy w tym momencie prezes jest beneficjentem i reprezentantem ?

Odpowiedz

Patryk Zbroja 17 marca, 2020 o 15:31

Krzysztofie, beneficjentem jest zarówno prezes zarządu, jak i większościowy wspólnik (musi mieć ponad 25 5 udziałów w spółce). Pozdrawiam

Odpowiedz

Dodaj komentarz

Wyrażając swoją opinię w powyższym formularzu wyrażasz zgodę na przetwarzanie przez Kancelaria Adwokacka Patryk Zbroja Twoich danych osobowych w celach ekspozycji treści komentarza zgodnie z zasadami ochrony danych osobowych wyrażonymi w Polityce Prywatności

Administratorem danych osobowych jest Kancelaria Adwokacka Patryk Zbroja z siedzibą w Szczecinie.

Kontakt z Administratorem jest możliwy pod adresem kancelaria@zbrojaadwokaci.pl.

Pozostałe informacje dotyczące ochrony Twoich danych osobowych w tym w szczególności prawo dostępu, aktualizacji tych danych, ograniczenia przetwarzania, przenoszenia danych oraz wniesienia sprzeciwu na dalsze ich przetwarzanie znajdują się w tutejszej Polityce Prywatności. W sprawach spornych przysługuje Tobie prawo wniesienia skargi do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.

Poprzedni wpis:

Następny wpis: